ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ- ਕੇਂਦਰੀ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਬੋਰਡ (CBSE) ਅਗਲੇ ਅਕਾਦਮਿਕ ਸੈਸ਼ਨ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਰਕਸ਼ੀਟਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ (Answer Sheets) ਵੀ ਸਿੱਧੀਆਂ ਡਿਜੀਲਾਕਰ (DigiLocker) ’ਤੇ ਭੇਜਣ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬੋਰਡ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦੇਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਰਾਬੀਆਂ ਕਾਰਨ ਮੁੜ-ਮੁਲਾਂਕਣ (ਰੀਵੈਲੂਏਸ਼ਨ) ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।
ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, CBSE 10ਵੀਂ ਅਤੇ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਡਿਜੀਟਲ ਤੌਰ ’ਤੇ ਹਸਤਾਖਰਿਤ ਅਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਾਰਕਸ਼ੀਟ ਸਿੱਧੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਡਿਜੀਲਾਕਰ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਅਪਲੋਡ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਾਲ 2027 ਤੋਂ, ਮਾਰਕਸ਼ੀਟ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਕੈਨ ਕੀਤੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਵੀ ਡਿਜੀਲਾਕਰ ’ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਖੁਦ ਦੇਖ ਸਕਣਗੇ ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੁੜ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਅਪਲਾਈ ਕਰ ਸਕਣਗੇ।
ਔਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਮਾਰਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (OSM) ’ਤੇ ਉੱਠੇ ਸਵਾਲ- ਬੋਰਡ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੋਰਡ ਦੇ ‘ਔਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਮਾਰਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ’ (OSM) ’ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਸਵਾਲ ਉੱਠ ਰਹੇ ਹਨ। ਦਰਅਸਲ, ਇਸ ਵਾਰ ਮੁੜ-ਮੁਲਾਂਕਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਬਲਕਿ ਦੂਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਨ। ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬੋਰਡ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਸੰਜਨਾ ਨਾਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆਰਥਣ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਬਦਲ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕੇ ਸਹੀ ਕਾਪੀ ਭੇਜੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਤਾਬਕ ਅਜਿਹੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 20 ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲਤ ਸਕੈਨ ਹੋਈਆਂ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਮਿਲੀਆਂ ਸਨ। ਹੁਣ ਇਸ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਅਸਲ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।
40 ਕਰੋੜ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਸਕੈਨਿੰਗ: 13,000 ਕਾਪੀਆਂ ਦੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂਅਲ ਚੈਕਿੰਗ- ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਾਲ OSM ਸਿਸਟਮ ਤਹਿਤ ਲਗਭਗ 98 ਲੱਖ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਸਕੈਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ 40 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੰਨੇ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਖ਼ਰਾਬ ਸਕੈਨ ਗੁਣਵੱਤਾ (Poor Scan Quality) ਕਾਰਨ ਲਗਭਗ 68,000 ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਕਰਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸਕੈਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਕੈਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, 13,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਉੱਤਰ-ਪੱਤਰੀਆਂ ਪੜ੍ਹਨਯੋਗ (Readable) ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਪੀਆਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਡਿਜੀਟਲ ਦੀ ਬਜਾਏ ਮੈਨੂਅਲ (ਹੱਥੀਂ) ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਪਿਆ।” ਹਾਲਾਂਕਿ, ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਗੜਬੜੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਨ-ਸਕ੍ਰੀਨ ਮਾਰਕਿੰਗ ਸਿਸਟਮ (OSM) ਨੂੰ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਅਤੇ ਨਾਮਵਰ ਗਲੋਬਲ ਸਕੂਲ ਵੀ ਮੁਲਾਂਕਣ ਲਈ ਇਸੇ ਆਧੁਨਿਕ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਤਕਨੀਕੀ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਦ ਦੂਰ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।