ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ- ਐਲਨ ਮਸਕ ਨੇ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਦੇ ਦਾਖਲੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਆਪਣੀ ਜਨਤਕ ਬਹਿਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀ ਮੁਕੇਸ਼ ਅੰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਤਨਜ਼ ਕਰਦਿਆਂ “ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅੰਬਾਨੀ” ਕਹਿ ਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰ (monopoly) ਬਣਾਏ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ, ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਗੇ। ‘X’ ‘ਤੇ ਮਸਕ ਦਾ ਇਹ ਤਾਜ਼ਾ ਹਮਲਾ ਸੰਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਜਯੋਤਿਰਾਦਿੱਤਿਆ ਸਿੰਧੀਆ ਦੇ ਉਸ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਕੁਝ ਘੰਟੇ ਬਾਅਦ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ “ਖਾਸ” ਕੰਪਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਰਚਾ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਤਿੰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੈਟਕਾਮ (satcom) ਲਾਇਸੈਂਸ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲੋੜਾਂ ਅਤੇ ਪੜਾਅ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣਾ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਸਕ ਦੀ ‘X’ ਪੋਸਟ ਹੁਣ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਸੈਟਕਾਮ ਸੇਵਾ ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਿੱਖੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨਪਤੀ ਨੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤ ਭਾਰਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਮਸਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਕੀ “ਅੰਬਾਨੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਲੀ ਬਾਸ ਹਨ”। ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਮਸਕ ਨੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਪੋਸਟ ਨਾਲ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਗਰਮਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਿਖਿਆ, “ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਅੰਬਾਨੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਾ ਸਮਝਣ ਲਈ ਮੇਰੀ ਨਿਮਰਤਾ ਸਹਿਤ ਮਾਫ਼ੀ ਕਬੂਲ ਕਰੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਅਸਲੀ ਬਾਸ ਹੋ। ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਏਕਾਧਿਕਾਰਵਾਦੀ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰੋਗੇ, ਪਰ ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਵੀ ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਣ ‘ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋਗੇ?”
ਮਸਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਈ ਇਲਾਕੇ ਅਜਿਹੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਅਵਸਰ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਾਮਾਨ ਵੇਚਣ ਦੇ ਅਵਸਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮਸਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਏਗਾ।” ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਸਕ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੋਸਟ ਲਿਖੀ, “ਸਟਾਰਲਿੰਕ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫ਼ਤਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਸੰਚਾਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ,” ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਵੋਗੇ।”
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ ਸਿੰਧੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਏਕਾਧਿਕਾਰ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ‘ਇੰਡੀਆ ਮੋਬਾਈਲ ਕਾਂਗਰਸ’ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ,‘‘ਮੈਂ ਰਿਕਾਰਡ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਡੇ ਲਈ, ਟੈਲੀਕਾਮ ਵਿਭਾਗ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਪੱਖ ਹਾਂ… ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਹਰ ਇੱਕ ਗਾਹਕ ਨੂੰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਗੁਲਦਸਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੁਫ਼ਤ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਗਾਹਕ ਨੇ ਚੁਣਨਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੇਵਾ ਗੁਲਦਸਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।’’
ਸਿੰਧੀਆ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤਿੰਨ ਸੰਸਥਾਵਾਂ – ਮਸਕ ਦੀ ਸਟਾਰਲਿੰਕ, ਰਿਲਾਇੰਸ ਜੀਓ ਦੀ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਕੰਪਨੀ ‘ਜੀਓ ਸੈਟਕਾਮ’ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ-ਬੈਕਡ ‘ਯੂਟੈਲਸੈਟ ਵਨਵੇਬ’ – ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਾਇਸੈਂਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਅਮੇਜ਼ਨ ਦੀ ‘ਕੁਈਪਰ’ (Kuiper) ਨੇ ਦਿਲਚਸਪੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕੰਪਨੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੈਟਕਾਮ ਲਾਇਸੈਂਸ ਮਿਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਟੈਲੀਕਾਮ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਟੈਲੀਕਾਮ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸੇਵਾਵਾਂ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਢਾਂਚਾ “ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਵਿਪੱਖੀ” ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਚੋਣਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, “ਬੇਬੁਨਿਆਦ ਅਤੇ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾ ਵਾਲਾ” ਸੀ।